Po śmierci bliskiej osoby rodzina zwykle szuka odpowiedzi na kilka pytań naraz: czy należą się pieniądze z OFE, co dzieje się ze środkami na subkoncie ZUS, kto może je otrzymać i jakie dokumenty trzeba przygotować. W tym poradniku wyjaśniamy to krok po kroku, prostym językiem i bez odsyłania po forach.
W tym poradniku wyjaśniamy krok po kroku, kto może odzyskać środki z OFE i ZUS po śmierci osoby ubezpieczonej, jak wygląda procedura oraz kiedy pieniądze trafiają do małżonka, osób uprawnionych albo spadkobierców.
Poniżej znajdziesz najważniejsze informacje w prosty sposób:
- kto może odzyskać pieniądze z OFE po śmierci,
- co dzieje się z subkontem ZUS po śmierci,
- jakie dokumenty są potrzebne,
- kiedy wypłata trafia do małżonka, a kiedy do spadkobierców,
- kiedy oprócz OFE i ZUS warto sprawdzić również inne roszczenia po śmierci bliskiej osoby.
Szybka odpowiedź: czy po śmierci bliskiej osoby należą się pieniądze z ZUS lub OFE?
Tak — w wielu przypadkach po śmierci bliskiej osoby można odzyskać środki zgromadzone w OFE oraz na subkoncie ZUS. To, kto otrzyma pieniądze, zależy przede wszystkim od tego, czy zmarły wskazał osoby uprawnione, czy pozostawał w związku małżeńskim oraz czy potrzebne będzie dziedziczenie.
Najczęściej środki trafiają:
- do małżonka – w zakresie wynikającym ze wspólności majątkowej,
- do osób wskazanych przez zmarłego,
- do spadkobierców – jeżeli nie było osób uprawnionych.
Jeżeli zmarły miał jednocześnie OFE i subkonto w ZUS, procedura podziału najczęściej zaczyna się w OFE.
Czy śmierć bliskiej osoby nastąpiła w szpitalu albo krótko po leczeniu?
Jeżeli oprócz formalności w ZUS i OFE masz wątpliwości co do leczenia, wypisu, operacji, zbyt późnej diagnozy albo sprzecznych informacji przekazywanych rodzinie, warto sprawdzić, czy śmierć bliskiej osoby nie rodzi również roszczeń wobec szpitala lub jego ubezpieczyciela.
Sygnałami alarmowymi mogą być między innymi:
- nagłe pogorszenie stanu pacjenta bez jasnego wyjaśnienia,
- bagatelizowanie objawów,
- zbyt późne wdrożenie leczenia,
- zbyt wczesny wypis,
- rozbieżności między relacją personelu a dokumentacją medyczną.
Jeżeli cokolwiek z tego miało miejsce, nie ograniczaj sprawy tylko do OFE i ZUS.
Sprawdź, czy rodzinie nie przysługują również roszczenia za śmierć pacjenta
Jeżeli przed śmiercią była hospitalizacja, operacja, nagłe pogorszenie stanu zdrowia albo sprzeczne informacje od personelu, warto od razu przeanalizować również odpowiedzialność szpitala.
Jak odzyskać pieniądze z ZUS oraz OFE po śmierci osoby ubezpieczonej?
Po śmierci osoby ubezpieczonej można odzyskać środki zgromadzone na rachunku OFE oraz na subkoncie w ZUS, jeżeli takie środki tam były.
W praktyce trzeba ustalić 3 rzeczy:
– czy zmarły miał rachunek w OFE lub subkonto w ZUS,
– czy wskazał osoby uprawnione do otrzymania środków,
– czy pozostawał w małżeńskiej wspólności majątkowej.
Subkonto w ZUS mają co do zasady:
– osoby urodzone po 31 grudnia 1968 r.,
– osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r., ale przed 1 stycznia 1969 r. – jeżeli były członkami OFE.
Osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 r. co do zasady nie mają subkonta w ZUS.
Jeżeli po śmierci trzeba ustalić, kto ma prawo do pieniędzy, znaczenie mają przede wszystkim:
– małżonek – w zakresie wynikającym ze wspólności majątkowej,
– osoby wskazane przez zmarłego,
– spadkobiercy – gdy nie ma osób wskazanych.
Jak odzyskać pieniądze z OFE?
Środki zgromadzone na rachunku OFE mogą podlegać podziałowi po śmierci członka OFE.
Trzeba jednak pamiętać, że dziś nie cała część składki emerytalnej trafia do OFE. Jeżeli ubezpieczony wybrał OFE, do OFE przekazywane jest 2,92% podstawy wymiaru składki, a na subkonto w ZUS trafia 4,38%. Jeżeli nie wybrał OFE albo zdecydował, że składka ma trafiać wyłącznie na subkonto, na subkonto w ZUS trafia 7,3% podstawy wymiaru składki.
Dlatego po śmierci trzeba sprawdzić nie tylko OFE, ale również subkonto w ZUS.
Jeżeli zmarły miał jednocześnie rachunek w OFE i środki na subkoncie w ZUS, sposób rozpoczęcia procedury zależy od tego, gdzie w chwili śmierci znajdowały się środki.
Kiedy po śmierci można odzyskać pieniądze z OFE lub ZUS?
Aby odzyskać pieniądze po zmarłym, trzeba przede wszystkim ustalić:
- czy zmarły miał rachunek w OFE albo subkonto w ZUS,
- czy wskazał osoby uprawnione,
- czy pozostawał w małżeńskiej wspólności majątkowej,
- czy część środków będzie wypłacana osobom wskazanym, a część wejdzie do spadku.
Najważniejsze jest więc nie to, ile lat miał zmarły, ale czy środki były zgromadzone w OFE albo na subkoncie w ZUS i kto jest uprawniony do ich otrzymania.
Kto może się starać o zwrot pieniędzy z OFE po śmierci ubezpieczonego?
O środki po zmarłym mogą wystąpić:
- małżonek – w zakresie wynikającym ze wspólności majątkowej,
- osoby wskazane przez zmarłego jako uprawnione,
- spadkobiercy – jeżeli zmarły nie wskazał osób uprawnionych albo środki nie zostały w ten sposób rozdysponowane.
W praktyce najpierw trzeba ustalić, czy zmarły wskazał osoby uprawnione i czy pozostawał w małżeńskiej wspólności majątkowej. Dopiero wtedy można prawidłowo określić, komu i w jakiej części należą się środki.
Przelew z OFE nie tylko dla najbliższych
Środki z OFE i z subkonta ZUS nie trafiają automatycznie po prostu do „najbliższej rodziny”.
Po śmierci ubezpieczonego znaczenie ma przede wszystkim:
- czy istniała wspólność majątkowa małżeńska,
- czy zmarły wskazał osoby uprawnione,
- czy w braku takich osób konieczne będzie dziedziczenie.
W uproszczeniu wygląda to tak:
- część przypadająca małżonkowi jest ustalana według zasad wspólności majątkowej,
- pozostałe środki trafiają do osób wskazanych przez zmarłego,
- jeżeli nie ma osób wskazanych, niewykorzystana część środków wchodzi do spadku.
- osobą uprawnioną może być nie tylko członek rodziny, ale także każda wskazana osoba fizyczna.
Jak odzyskać pieniądze z OFE – krok po kroku
Jeżeli chcesz odzyskać pieniądze z OFE po śmierci bliskiej osoby, zacznij od ustalenia, czy zmarły rzeczywiście miał rachunek w OFE.
Krok 1:
Ustal, czy zmarły należał do OFE.
Krok 2:
Sprawdź, czy zmarły wskazał osoby uprawnione do otrzymania środków.
Krok 3:
Ustal, czy zmarły pozostawał w małżeńskiej wspólności majątkowej.
Krok 4:
Przygotuj podstawowe dokumenty:
- skrócony odpis aktu zgonu,
- dokument tożsamości osoby składającej wniosek,
- dokument potwierdzający podstawę wypłaty,
- w razie potrzeby dokumenty dotyczące małżeństwa i ustroju majątkowego,
- jeżeli sprawa dotyczy spadku: prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia.
Krok 5:
Złóż wniosek do właściwego OFE albo – jeżeli środki są już tylko na subkoncie w ZUS – do ZUS.
Jeżeli nie wiesz, do jakiego OFE należał zmarły, sprawdzisz to w kolejnej sekcji.
Jak sprawdzić OFE zmarłego?
Jeżeli nie wiesz, czy zmarły miał OFE, możesz to sprawdzić.
Osoba, która ma interes prawny, może złożyć do ZUS wniosek o udzielenie informacji, do jakiego OFE należała osoba zmarła.
Do wniosku trzeba dołączyć:
– prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku
albo
– zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia.
ZUS udziela odpowiedzi w terminie do 30 dni od złożenia wniosku.
Przy dokumentach do OFE i ZUS zabezpiecz też dokumentację medyczną
Jeżeli przed śmiercią była hospitalizacja, operacja, nagłe pogorszenie stanu zdrowia albo masz wątpliwości co do leczenia, nie kończ przygotowań na akcie zgonu i dokumentach do OFE.
- zabezpiecz pełną dokumentację medyczną i wypisy,
- ustal, czy była sekcja zwłok i jakie są jej wyniki,
- spisz własną chronologię zdarzeń i rozmów ze szpitalem.
Kiedy spadkobiercy otrzymają pieniądze z OFE po śmierci ubezpieczonego?
Termin wypłaty zależy od tego, komu mają zostać przekazane środki i w jakim trybie następuje ich podział.
W przypadku osób wskazanych przez zmarłego OFE dokonuje wypłaty środków co do zasady w terminie 3 miesięcy, nie wcześniej jednak niż po upływie 1 miesiąca od przedstawienia wymaganych dokumentów.
W praktyce warto pamiętać o dwóch rzeczach:
- małżonek może być rozliczany według zasad właściwych dla wspólności majątkowej,
- osoby wskazane przez zmarłego lub spadkobiercy otrzymują środki po złożeniu właściwych dokumentów i wskazaniu sposobu wypłaty.
Środki mogą być wypłacone jednorazowo albo w ratach, jeżeli przewidują to zasady danego OFE. Nie warto jednak używać tu określenia „wypłata gwarantowana”, bo w praktyce może ono wprowadzać w błąd.
Sposób wypłaty środków zależy od dyspozycji osoby uprawnionej oraz zasad obowiązujących w danym OFE. Spadkobiercy muszą dodatkowo przedłożyć prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia.
Jeśli zmarły miał jednocześnie rachunek w OFE i subkonto w ZUS, wniosek o przelew należy złożyć wyłącznie w OFE. Po dokonanej wypłacie z OFE (zamknięcie rachunku) fundusz zawiadomi ZUS o przekazaniu pieniędzy konkretnym osobom, wskazując ich dane osobowe oraz udział w podziale środków. Następnie ZUS, który ma na to do trzech miesięcy od otrzymania zawiadomienia z OFE, według tych samych zasad i między tymi samymi osobami rozdysponuje środki skumulowane na subkoncie zmarłego.
Jak odzyskać pieniądze z ZUS po śmierci osoby ubezpieczonej?
Jeżeli środki po zmarłym znajdują się na subkoncie w ZUS, zasady podziału są zbliżone do tych, które stosuje się przy OFE, ale nie każdy przypadek zaczyna się od OFE.
ZUS rozpoczyna podział środków wtedy, gdy:
- osoba zmarła nigdy nie była członkiem OFE, ale miała subkonto w ZUS,
- albo środki z OFE zostały wcześniej przeniesione na subkonto w ZUS, np. w ramach tzw. suwaka bezpieczeństwa.
W takich sprawach osoba uprawniona składa do ZUS formularz USS.
Trzeba też pamiętać, że część przypadająca małżonkowi nie zawsze oznacza „połowę całego konta”. Znaczenie ma to, czy środki były objęte wspólnością majątkową. Pozostała część może trafić do osób wskazanych przez zmarłego, a jeśli ich nie ma – do spadku.
W praktyce OFE i subkonto ZUS to tylko jedna część formalności po śmierci bliskiej osoby. Jeżeli zgon nastąpił po hospitalizacji, po zabiegu, po opóźnionej diagnozie albo przebieg leczenia budzi wątpliwości, warto równolegle sprawdzić, czy rodzinie nie przysługują także odszkodowanie i zadośćuczynienie za śmierć pacjenta.
Czy pieniądze z OFE i subkonta ZUS to to samo co renta rodzinna?
Nie. Środki z OFE i subkonta ZUS to nie to samo co renta rodzinna.
Renta rodzinna jest odrębnym świadczeniem z ZUS i przysługuje tylko uprawnionym członkom rodziny, jeżeli spełnione są warunki ustawowe.
Wysokość renty rodzinnej zależy od liczby osób uprawnionych. ZUS wskazuje, że wynosi ona:
– 85% świadczenia zmarłego – dla jednej osoby,
– 90% – dla dwóch osób,
– 95% – dla trzech osób lub większej liczby osób.
Czy przysługuje też zasiłek pogrzebowy?
Jeżeli koszty pogrzebu poniósł członek rodziny, zasiłek pogrzebowy z ZUS wynosi 7000 zł – niezależnie od wysokości poniesionych kosztów.
Jeżeli koszty pogrzebu poniosła więcej niż jedna osoba lub podmiot, zasiłek dzieli się proporcjonalnie do poniesionych kosztów.
Nie ograniczaj sprawy tylko do OFE i ZUS
Odzyskanie środków z OFE i subkonta ZUS bywa ważne, ale w części spraw to nie jest najważniejszy problem.
Jeżeli bliski zmarł po pobycie w szpitalu, po operacji, po zbyt późnej diagnozie albo po leczeniu, którego przebieg budzi Twoje wątpliwości, warto od razu sprawdzić także:
- czy śmierć pacjenta mogła mieć związek z błędem medycznym,
- czy trzeba szybko zabezpieczyć dokumentację medyczną i informacje o sekcji zwłok,
- czy rodzinie mogą przysługiwać odszkodowanie i zadośćuczynienie,
- czy sprawę lepiej kierować na ścieżkę cywilną, do FKZM albo podjąć inne działania.
Jeżeli Twoja sprawa dotyczy tylko dziedziczenia i podziału majątku po zmarłym, zobacz również nasze sprawy spadkowe.
Co warto zweryfikować oprócz OFE i ZUS?
Opisz krótko przebieg hospitalizacji i formalności po zgonie
W zgłoszeniu napisz, kiedy doszło do śmierci, czy była hospitalizacja lub operacja, czy masz dokumentację medyczną i czy rodzina otrzymywała sprzeczne informacje od personelu.